Wat is pleegzorg?

Pleegzorg is de tijdelijke en gepaste zorg van een gezin voor andermans kind.

Om hulp 'op maat' te kunnen bieden aan gezinnen in moeilijkheden is er nood aan een voldoende gedifferentieerd en flexibel aanbod binnen pleegzorg. Zo ontstonden de laatste jaren naast de reguliere pleegzorg nieuwe vormen van pleegzorg zoals steungezinnen, vakantie- en weekendgezinnen , om ouders te ondersteunen in hun draagkracht en een meer ingrijpende tussenkomst van de hulpverlening te voorkomen.

De laatste jaren gaat er vanuit de diensten voor pleegzorg ook veel aandacht naar netwerkplaatsingen, waarbij beroep gedaan wordt op een gezin binnen de familie of het sociale netwerk van het kind. Deze vorm van pleegzorg heeft als voordeel dat het kind niet volledig uit zijn eigen milieu wordt weggehaald.

Uit marktonderzoek blijkt dat heel wat Vlamingen denken dat pleegzorg iets te maken heeft met thuisverpleging of thuisverzorging of verzorging van ouderen. Allicht denkt men bij 'pleeg' aan 'ver-plegen'.
Pleegzorg heeft strikt genomen niets met ver-pleging te maken maar wel de zorg voor de opvang en/of de opvoeding van andermans kind in je eigen gezin, omdat de ouders dit tijdelijk niet meer aan kunnen zonder hulp.

Naargelang de aard van de hulpvraag kunnen verschillende vormen van pleegzorg aangeboden worden waarbij het engagement van de gezinnen op een aantal punten verschilt:

Het steungezin

Een steungezin zet zich in om ouders te helpen opdat zij hun kinderen thuis kunnen blijven opvoeden. De begeleider koppelt het steunvragende gezin aan een steungezin en begeleidt de onderlinge relatie tussen beiden. In deze gezinsondersteunende pleegzorg kunnen steungezinnen een peter- of een meterrol opnemen of kunnen zij zich opstellen als 'goede buur', 'vriend' of 'vriendin'. Telkens gaat het erom kinderen en hun ouders te ondersteunen om een moeilijke periode in het gezin te overbruggen. Heel concreet kan het zijn dat een steungezin bijvoorbeeld af en toe de kinderen opvangt of ze na school helpt met het huiswerk.

Fatima, en alleenstaande Turkse vrouw vindt moeilijk aansluiting bij onze cultuur. In de opvoeding van haar zoontje Ali ondervindt zij regelmatig een cultuurkloof. Na contact te hebben opgenomen met onze dienst en na een gerichte promotieactie in de omgeving heeft Annie, een buurvrouw, zich kandidaat gesteld als steunfiguur voor Fatima. Onder begeleiding van onze dienst, hebben ze elkaar leren kennen en zijn ze samen verder op weg gegaan. Zo heeft Annie er onder andere voor gezorgd dat Fatima de weg naar de Nederlandse les gevonden heeft. Bovendien helpt Annie haar met allerlei brieven en papierwerk en ondersteunt zij Fatima in de opvoeding van haar zoontje Ali.

Het weekendgezin

Sommige gezinnen in moeilijkheden hebben nood aan korte adempauses om de zorg voor hun kinderen te kunnen blijven opnemen. Een weekendgezin kan ouders helpen door gedurende een langere periode een kind op te vangen tijdens één of meerdere weekends per maand.

Sander (5) en Karlijn (7) wonen samen met hun mama op een klein appartement in een sociale woonwijk. De opvoeding van Sander en Karlijn valt moeder bij momenten zwaar daar alles op haar schouders terecht komt en zij hierbij niet kan terugvallen op haar familie, noch op een sociaal netwerk. Vandaar dat we voor Sander en Karlijn op zoek zijn naar een opvanggezin waar beide kinderen om de veertien dagen een weekend kunnen doorbrengen. Op die manier kunnen we enerzijds moeder wat ontlasten in de zorg naar de kinderen toe en kunnen we anderzijds Sander en Karlijn in contact brengen met een andere leefwereld.

Het opvanggezin

Opvanggezin neemt voor relatief korte periodes ( enkele dagen tot enkele maanden) kinderen op die voor een tijdje niet thuis kunnen wonen omwille van uiteenlopende sociale noodsituaties. Het gaat hierbij om dag- en nachtopvang o.a. in crisissituaties, om vakantieperiodes te overbruggen, in afwachting van adoptie. Het opvanggezin vervult een 'overbruggende' rol tot de opvoeding thuis of eventueel elders kan verder gezet worden.

Joseph en Alison zijn respectievelijk 1 en 2 jaar oud. Ze zijn beiden in België geboren, maar hebben Ghanese roots. Hun moeder is drie jaar geleden naar België gevlucht omwille van de burgeroorlog. Moeder is ernstig ziek en dient verscheidene operaties te ondergaan. Ze zal enkele weken gehospitaliseerd worden en zal nadien nog veel rust moeten inlassen. Aangezien moeder tijdens deze herstelperiode de zorg voor haar twee kinderen tijdelijk niet alleen aankan en hierbij nagenoeg op niemand kan terugvallen, zijn we op zoek naar een gezin dat bereid is om Joseph en Alison bij hen thuis op te vangen voor een periode van drie maanden.

Het pleeggezin

In het pleeggezin worden een of meerdere kinderen in problematische opvoedingssituaties opgenomen voor langere periodes. In tegenstelling tot opvanggezinnen, die voornamelijk gezinsondersteunend werken, nemen pleeggezinnen tijdelijk de opvoeding van de kinderen op zich (gezinsvervangend).Dit is de enige vorm van pleegzorg waarbij altijd een officiële instantie, Comite voor Bijzondere Jeugdzorg of Jeugdrechtbank, betrokken is. Een langdurige opvang kan nodig zijn wanneer de problematiek thuis reeds lang aansleept, complex is en het kind daardoor niet de noodzakelijke ontplooiingskansen heeft. De kinderen blijven in principe bij hun pleegouders tot ze terug naar huis kunnen. In sommige gevallen wordt de plaatsing beëindigd om een meer aangewezen vorm van hulpverlening op te starten. In de meeste situaties blijft het kind contact hebben met zijn ouders. Afhankelijk van de situatie wordt voorafgaandelijk met de dienst en de officiële instanties afgesproken op welke manier en hoe vaak deze contacten kunnen plaatsvinden.

Kimberly is acht jaar. Haar vader is voor lange tijd gedetineerd en haar moeder heeft psychische problemen. De voorbije maanden werd moeder hier volledig door in beslag genomen, waardoor zij een periode niet goed voor haar dochtertje heeft kunnen zorgen. Momenteel volgt moeder een therapie. De verwachting is dat zij door middel van deze therapie en andere vormen van ondersteuning binnen een jaar terug voor Lisa zou kunnen zorgen. Moeder heeft ingestemd met het plan dat Kimberly gedurende deze periode in een pleeggezin wordt opgevangen.